Depreme Hazırlıkta Kayıp 26 Yıl: “Depremler Değil, İhmal Öldürüyor”

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, 17 Ağustos Depreminin 26. Yılında Uyardı

antalyahabertakip.com - Türkiye’nin yakın tarihindeki en yıkıcı felaketlerden biri olan 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 26. yıldönümünde TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, deprem gerçeği ve hazırlık eksikliklerine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Oda, “Depremler değil, ihmal öldürüyor” diyerek, geçen çeyrek asırda bilimsel uyarıların dikkate alınmadığını vurguladı. Yapılan açıklamada, 17 Ağustos’un nüfus ve sanayi yoğunluğuyla öne çıkan geniş bir coğrafyada hem can hem mal kaybına yol açtığı, sosyal ve ekonomik açıdan uzun süren bir travma yarattığı hatırlatıldı. Aradan geçen 26 yıla rağmen, İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’nde yaşayan milyonlarca yurttaşın hâlâ büyük bir deprem korkusuyla yaşadığı ifade edildi. 6,1’lik Silivri Depremi Endişeyi Tazeledi 23 Nisan 2025’te Marmara Denizi’nde Silivri açıklarında meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki deprem, İstanbul’un depreme ne kadar hazır olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Deprem sonrası medyada olası depremin yeri, zamanı ve büyüklüğü üzerine yoğunlaşan tartışmaların, asıl odaktan uzaklaştığına dikkat çeken İnşaat Mühendisleri Odası, “Önemli olan ne zaman olacağını bilmek değil, güvenli kentler inşa etmektir” uyarısında bulundu. Türkiye’de 6 Milyon Riskli Yapı Odanın verilerine göre, TBMM raporları ve bakanlık açıklamaları da dâhil olmak üzere, ülkede yaklaşık 6 milyon yapının riskli olduğu tahmin ediliyor. Bu da mevcut yapı stokunun yüzde 60’ına denk geliyor. Ancak bu yapıların hangilerinin riskli olduğuna dair net bir envanter hâlâ çıkarılmış değil. 1999 sonrası başlatılan Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı’nda Türkiye’nin 2023’e kadar depreme hazır hâle getirilmesi hedeflenmişti. Plan kapsamında, riskli yapı envanterinin 2017’de tamamlanması gerekiyordu. Oda, “Eğer bu çalışma yapılmış olsaydı, 6 Şubat 2023 depremlerinde binlerce yurttaşımız göz göre göre ölmeyecekti” ifadelerini kullandı. Kentsel Dönüşümde Sınıfta Kalındı 2012’de başlayan kentsel dönüşüm çalışmalarında bugüne kadar yalnızca 238 bin riskli yapının dönüşümü tamamlandı. Bu, toplam riskli yapıların sadece yüzde 4’üne karşılık geliyor. Dönüşüm projelerinin büyük ölçüde rantı yüksek bölgelerde yoğunlaştığını belirten Oda, “Bazı bölgelerde yeni binalar bile yıkılıp yeniden yapılırken, en riskli alanlara dokunulmadı” dedi. Özel İletişim Vergisi Tartışması 1999 depremi sonrası getirilen ve kalıcı hâle gelen Özel İletişim Vergisi kapsamında 2025 yılı başına kadar 40,2 milyar dolar toplandığını hatırlatan Oda, bu kaynağın depreme hazırlıkta etkili kullanılmadığını, merkezi bütçeden kentsel dönüşüme ayrılan miktarın ise 480 milyar TL ile sınırlı kaldığını aktardı. Kamu Mühendislerinin Durumu Açıklamada, mühendislik mesleğinin toplum güvenliği açısından kritik önemde olduğuna değinildi. Kamu mühendislerinin maaşlarının 2016’dan bu yana hâkim, savcı ve doktor maaşları karşısında ciddi şekilde gerilediği, enflasyon karşısında eridiği ve birçok mühendisin geçim sıkıntısı yaşadığı belirtildi. “Mühendislik mesleğini değersizleştirmek, toplumun güvenli geleceğini tehlikeye atmaktır” denildi. 6 Şubat Depremlerinin Ardından Hedefler Tutmadı 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra 319 bini ilk 12 ayda olmak üzere 650 bin konutun depremzedelere teslim edileceği açıklanmıştı. Ancak 30 ayda yalnızca 250 bin 636 bağımsız bölüm teslim edilebildi. Eğitim ve sağlık hizmetlerindeki eksiklikler de hâlâ devam ediyor. “Afetler Önlenebilir” İnşaat Mühendisleri Odası, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Deprem doğal bir olaydır; afete dönüşmesi ise insan kaynaklıdır. Bilimsel bilgi ışığında hareket edildiğinde can ve mal kayıpları yaşanmaz. Rantı değil insanı önceleyen bir kentleşme anlayışı derhal hayata geçirilmeli, yapı denetimi kamusal bir hizmet olarak yeniden örgütlenmelidir. Daha fazla zaman kaybetmeden harekete geçilmeli; bir tek yurttaşımızı daha yitirmemeliyiz.”