Son yıllarda bilim dünyasında yeni bir kavram daha sık konuşuluyor: estrobolom. Kulağa teknik geliyor ama mesele aslında oldukça basit. Bağırsaklarımızda yaşayan bazı bakteriler, vücuttaki östrojen hormonunun nasıl kullanılacağını belirliyor. İşte bu bakterilerin toplam gen kapasitesine estrobolom deniyor. Peki bu neden önemli? Çünkü östrojen sadece kadınlık hormonu değil. Beyinde serotonin üretiminden stres yanıtına kadar birçok sistemi etkiliyor. Duygudurum, kaygı düzeyi, hatta stresle başa çıkma kapasitesi bile östrojen dalgalanmalarından etkilenebiliyor. Bağırsak, hormon ve beyin: Üçlü ilişki Bilim insanları uzun süredir “bağırsak-beyin ekseni” dediğimiz sistemi inceliyor. Yani bağırsaktaki mikroorganizmalar ile beynimiz arasında iki yönlü bir iletişim var. Bağırsaktaki bakteriler bağışıklık sistemini, sinir sistemini ve hormon dengesini etkileyebiliyor. Estrobolom burada devreye giriyor. Eğer bu bakteri dengesi bozulursa:     •    Östrojen metabolizması değişebilir     •    Dolaşımdaki aktif östrojen seviyesi azalabilir ya da artabilir     •    Bu değişim beyindeki serotonin ve diğer nörotransmitter sistemlerini etkileyebilir Teoride bu zincirleme etki anksiyete belirtilerini artırabilir. Bilim ne diyor? Net olalım: Şu an elimizde “estrobolom bozukluğu anksiyeteye neden olur” diyen kesin klinik kanıt yok. Bu iddia abartı olur. Ancak şunları biliyoruz:     •    Östrojen düzeyleri düştüğünde bazı kişilerde kaygı artabiliyor.     •    Mikrobiyom dengesi bozulduğunda stres yanıtı değişebiliyor.     •    Hormonlar ile bağırsak bakterileri birbirini karşılıklı etkiliyor. Yani doğrudan sebep-sonuç kanıtı olmasa da biyolojik zemin mantıklı görünüyor. Özellikle menopoz, doğum sonrası dönem veya hormonal dalgalanmaların yoğun olduğu süreçlerde bağırsak sağlığı ile ruh sağlığı arasındaki bağ daha görünür hale geliyor. Peki bu bilgi bize ne kazandırıyor? Bir gerçeği kabul etmek gerekiyor: Ruh sağlığını sadece “psikolojik” bir mesele gibi görmek artık yeterli değil. Beslenme, bağırsak sağlığı, hormon dengesi, uyku ve stres birlikte çalışıyor. Ancak burada tehlikeli bir noktaya da dikkat etmek lazım. Sosyal medyada estrobolomu “anksiyetenin gizli nedeni” gibi pazarlayan içerikler var. Bu bilimsel değil. Şu anki veriler böyle bir kesinlik sunmuyor. Son söz Estrobolom, bağırsak-hormon-beyin hattında önemli bir oyuncu olabilir. Ama oyunun tamamı değil. Anksiyete çok faktörlü bir durum. Genetik, travma, çevre, stres yükü, hormonal değişimler ve yaşam tarzı birlikte belirleyici. Bilim ilerliyor. Önümüzdeki yıllarda daha net cevaplar alacağız. Şimdilik bildiğimiz şey şu: Bağırsak sağlığını ciddiye almak sadece sindirim için değil, zihinsel denge için de önemli olabilir. Gerçek şu ki beden ve zihin sandığımızdan çok daha iç içe. Ve bağırsaklarımız, bu hikâyede düşündüğümüzden daha büyük bir rol oynuyor olabilir.